woensdag 27 mei 2015

De Tweede Wereldoorlog in Baarn (6)

door Wim Velthuizen


Dit verhaal vanaf het begin lezen? Klik hier voor deel 1

Dit is geen algemene politieke of economische beschouwing, omdat daarover al veel is gepubliceerd. Hier beperken wij ons tot een aantal lokale gebeurtenissen, opgetekend uit de monden van Baarnaars. Alle genoemde namen zijn echt. De archieven van de Historische Kring Baerne gaven veel informatie. Daarnaast zijn veel boeken en het internet gebruikt om het volgende verhaal te vertellen en een indruk te geven van de leefomstandigheden in Baarn in de jaren 1940-1945. De basis van dit verhaal is ontstaan toen de Historische Kring Baerne een hoofdstuk over de Tweede Wereldoorlog opnam in het boek 1000 jaar Baarn.




Oorlogsgeweld

Baarn heeft relatief weinig schade geleden van het oorlogsgeweld. Afgezien van enkele incidenten vonden er geen gevechten plaats. Naarmate de oorlogsjaren verstreken waren er bombardementen en beschietingen. In Baarn stonden enkele Duitse geschutsopstellingen, die zowel vanuit de lucht als later vanaf bevrijd gebied onder vuur werden genomen. Bij die beschietingen vielen helaas ook doden en gewonden. En dat nog wel door ‘friendly fire’. De luchtaanvallen richtten zich echter op militaire voertuigen, konvooien en vooral op treinen. De Belgische locomotief 8487 rangeert een trein op 25 november 1944 naar het spoor Baarn-Utrecht als zes jagers een luchtaanval uitvoeren. Door een voltreffer vliegt de lok in stukken. De ontploffing is zo heftig dat de barometer van de locomotief bij de Grote Kom terecht kwam Bijna geen ruit in de Vondellaan is nog heel.

Een gebombardeerde locomotief bij de overweg aan de Torenlaan (25-11-1944)

De gebombardeerde villa Lenki, Torenlaan 61
Bij het bombardement van de trein (helaas vol geladen met paarden) zochten de Baarnaars meteen dekking. Toen de vliegtuigen wegvlogen, bleek dat er dode paarden in het Baarnse bos lagen. Die werden door de inwoners op al dan niet vakkundige wijze geslacht. Zo liep deze luchtaanval voor velen uit op een onverwachte feestmaaltijd, een welkome aanvulling op het karige rantsoen.
De beschietingen en bombardementen hadden tot gevolg dat in de voortuinen gaten moesten worden gegraven om snel dekking te kunnen zoeken. Bij een aantal villa’s had men speciale schuilkelders gebouwd. Enkele daarvan bestaan nu, meer dan 70 jaar na de oorlog, nog steeds. Het huis van loodgieter Gijs van Velzen aan de Eikenboschweg (nu Wijkamplaan 56/54) werd zwaar getroffen. Het gezin vond tot het eind van de oorlog een gastvrij onderkomen bij de familie Limper aan het Mesdagplein. Het totaal vernielde huis – tegenover de Lepelaarstraat - is later door een dubbel woonhuis vervangen. Het is nu nog duidelijk te zien dat dit een andere bouwstijl is dan de huizen er naast. Andere huizen in de omgeving werden per ongeluk geraakt. Zoals villa Lenki, Torenlaan 61.


Zinloos geweld had een heel andere betekenis dan nu. Op 7 mei 1943 speelden de Oosterstraat, de oude Oosterhei, drie meisjes op een dag buiten (waarschijnlijk in spertijd, de tijd dat niemand op straat mocht). Er kwam een soldaat op een motor en de meisjes renden naar binnen. Ze keken door het raam of de soldaat doorreed, maar dat deed hij niet. Hij schoot door het raam op de meisjes. Daarbij ging een kogel door de arm van een van hen en trof haar 15 jarige zus, Johanna (Jopie) Langerhorst dodelijk, waarop zij in haar eigen huiskamer overleed. Deze gebeurtenis werd geschreven door een vriendin, Anna Odrost, die hierbij aanwezig was. Aangifte van het overlijden werd gedaan door de heer Sandwijk, begrafenisondernemer. Deze foto komt uit het Nieuwsblad voor Soest en Baarn.


Uittreksel uit het Baarnse bevolkingsregister: Jopie Langerhorst


Helaas was dit niet het enige geval. Op 16 augustus 1944 werd door een Duitser een meisje neergeschoten bij Amalialaan 2.


Binnenkort in deel 7: 'De Hongerwinter 1944/45'

Eerdere delen van dit verhaal lezen? 

Klik hier voor deel 2
Klik hier voor deel 3
Klik hier voor deel 4
Klik hier voor deel 5

De serie "De Tweede Wereldoorlog in Baarn" is opgetekend door Wim Velthuizen. Gedeeltes van deze serie zijn gepubliceerd in het prachtige boek '1000 jaar Baarn' uitgegeven door de Historische Kring Baerne. Aangezien de ruimte in het boek beperkt was, kon het verhaal slechts deels opgenomen worden in het boek. Het complete verhaal wordt door publicatie van deze serie via de website van Stichting Groenegraf.nl gedeeld, met vriendelijke toestemming van de Historische Kring Baerne. Wij willen hiervoor Wim Velthuizen en de HKB hartelijk danken!

Website Historische Kring Baerne: www.historischekringbaerne.nl

Vragen, opmerkingen of tips? Neem gerust contact op. Uiteraard kunt u groenegraf.nl ook volgen op Facebook en Twitter

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen